Skip to content

Picasso heykelleriyle Paris’te: Yine eşsiz!

Pablo Picasso Bahcedeki kadin heykeliyle

Pablo Picasso ‘Bahçedeki kadın’ heykeliyle.. Photo © RMN-Grand Palais/ Mathieu Rabeau © Succession Picasso 2016

Paris Picasso Müzesi büyük ressamı heykelleriyle ağırlıyor. Bazısı ressamın atölyesinden çıktığından beri ilk kez bir araya gelen 250’ye yakın eser, geçenlerde New York Modern Sanat Müzesi’nde sonlanan aynı konulu serginin devamı.. Sergi için yapılan basın gezisindeydik. Bu yazıyı yine benim imzamla, Radikal’in 15 Mart 2016 tarihli sayısından okuyabilirsiniz.

Sale Malikanesi ve Bahcedeki kadin heykelleri

Paris Salé Malikanesi Picasso’nun heykelleriyle kimlik değiştirmiş gibi bu ara.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Uzun süren restorasyon çalışmalarından sonra yeniden açılan Paris Picasso Müzesi’nin önü yerli ve yabancı gazeteci kaynıyordu o sabah. Öyle ya, Paris’in görkemli Salé Malikanesi uluslararası çapta bir sergiye ev sahipliği yapıyordu bu kez: ‘Picasso. Heykeller’! Kübizmin öncüsünü bütün dünya resimleriyle bilirdi bilmesine ama onları andıran çok sayıda heykele de imza attığını kaç kişi biliyordu ki?.

Picasso Kadin basi 1931-32

1931-1932 tarihli ‘Kadın başı’ çalışması.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

“Paris’teki modern sanat müzesi Centre Pompidou’da, 2000’de açılan retrospektif sergisinden bu yana en büyük Picasso heykelleri sergisi bu!” diye başlıyor söze sergi komiseri Virginie Perdrisot. “Serginin bir özelliği de sanatçının çalışmalarındaki ‘çoğulcu’ yaklaşımı vurgulaması.” Yani aynı model ya da konuyu heykel, resim veya desen olarak işleyen, yaptığı çalışmayı döküm, kalıp ya da boyutlarını büyütme yöntemiyle tekrar üreten sanatçının eserlerinin farklı versiyonları yan yana getirilmiş.

Okuyan kadin

Picasso’nun ‘Okuyan kadın’ başlıklı heykel çalışması.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Okuyan kadin-resim versiyonu

‘Okuyan kadın’ın yine Picasso imzalı resim yorumu.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Bazı eserlerin ilk kez bir araya gelmesi, bazısınınsa ilk kez görücüye çıkması da serginin iddialı taraflarından. Mesela sanatçının ‘Absent bardakları’ başlıklı altı parçalık serisi 1914’te, Picasso’nun atölyesinden çıktığından beri ilk kez bir arada!

absent bardagi

‘Absent bardağı’ heykellerinden biri.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Bu sergi aslında New York Modern Sanat Müzesi’nde (MoMA) Paris Picasso Müzesi’nin desteğiyle açılan ve Şubat 2016’da sonlanan serginin bir devamı. Paris’te 28 Ağustos’a kadar sürecek sergide MoMA’nın yanı sıra çeşitli müzelerden ve özel koleksiyonlardan parçalar bir araya getirilmiş. Paris’in gösterişli Sale Malikanesi’nin şeref merdiveni, Jüpiter Salonu başta olmak üzere birbirinden şık mekanları Picasso’nun kronolojik olarak dizilen eserleriyle bambaşka bir kimliğe bürünmüş sanki.

Serginin, insanı çarpan ‘Hamile kadın’ heykeliyle açılması da bu kronolojik düzenden kaynaklanıyor. Picasso’nun 1900’lerin başında yani ‘Hamile kadın’ çalışmasını yaptığı dönemde başlayan heykel macerası, 1960’lardaki orijinalinden ‘büyütülmüş’, ‘anıtlaştırılmış’ eserlerleriyle sonlanıyor.

Hamile kadin 1950-59

‘Hamile kadın’ın farklı versiyonları ve fonda resim yorumu.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Picasso’nun çapkın biri olduğunu dönemin yayınlarında hakkında çıkan haberlerden biliyorduk ama bunca ‘Kadın başı’ çalışmasının her birinin aslında heykeli yaptığı dönemde birlikte yaşadığı, hepsi birbirinden farklı kadınların portresi olduğunu bilmiyorduk doğrusu.

DSC_0083

Picasso’nun ‘Kadın başı’ çalışmalarından birkaç örnek.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Başta sevgilisi Fernande Olivier, Marie-Therese Walter ile dönemin fotoğrafçısı Dora Maar olmak üzere çok sayıda kadın, sanatçının heykel konusu olmuş. 1930 tarihli ‘Erkek başı’ çalışması ise zamanın sanat dergilerini, Brassai gibi büyük fotoğrafçıları hayli meşgul etmiş. Malikanenin şapelinde sadece bu heykele, karşısında da dönemin yayınlarında heykele ilişkin yer alan makale ile fotoğraflara yer verilmiş.

erkek basi

‘Erkek başı’ heykeli Paris Salé Malikanesi’nin şapelinde tek başına sergileniyor. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

DSC_0075

‘Erkek başı’ heykeli hakkında zamanında basında çıkan makale ve fotoğraflar..

Sanatçının aynı eserinin çeşitli versiyonlarını bir arada görmek bu serginin ‘kozlarından’ muhakkak. ‘Bahçedeki kadın’ heykelinin demirden ve bronzdan hazırlanmış iki örneği gibi.. Yine iki farklı maddeyle hazırlanmış, biri boyanmış diğeri renksiz bırakılmış ‘Okuyan kadın’ heykellerinin hemen yan duvarda asılı ve aynı renklerden oluşan resim versiyonunu görmekse gerçek bir sürpriz!

Bahcedeki kadin-2 versiyon bir arada

‘Bahçedeki kadın’ çalışmasının iki versiyonu da Paris’teki sergide.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Keci basi-sise ve mum

‘Keçi başı, şişe ve mum’ konulu heykel çalışması.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Keci basi-sise ve mum-resim versiyonu

Picasso’nun ‘Keçi başı, şişe ve mum’ konulu çalışmasının resim versiyonu da sergide.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Bu arada belirtelim: Yaptığı heykelleri boyamak sanatçının özel tutkularından biriymiş! ‘Bahçedeki kadın’ çalışmasının sözünü ettiğimiz iki versiyonu ise, 1932’de Paris’te açılan ‘Picasso’ sergisi dışında ilk kez bu sergide bir araya gelmiş. Meraklısına: ‘Bahçedeki kadın’ın, Apollon’un arzusundan kurtulmaya çalışan Daphne’nin nasıl defne yaprağına dönüştüğünü sembolize ettiği anlatılır.

DSC_0023

Picasso’nun şair Apollinaire’in anısına yaptığı ancak kabul edilmeyen çalışması.. Aynı eserin büyük boyutlardaki anıtsal hali Paris Picasso Müzesi’nin bahçesinde sergileniyor.

Picasso sadece özel alandaki çalışmalarıyla değil, halka açık, kamusal alandaki eserleriyle de biliniyor. 1918’de ölen şair Guillaume Apollinaire’in anısına, sipariş üzerine demiri lehimleyerek hazırladığı heykel serisi de sergideki örneklerden. Apollinaire Komitesi tarafından ‘anlaşılamadığı için’ reddedilen küçük boyutlu bu seriden bir heykelin büyütülmüş hali, Picasso Müzesi’nin 1985’teki açılışında malikanenin bahçesine yerleştirilmiş, hala da orada..

Petit Palais deki sergi duzeniyle hazirlanan bolum

Petit Palais’deki serginin anısına, aynı sunum biçimiyle hazırlanan bölüm..

Petit Palais deki teneke calismalardan-Sylvette

Picasso imzalı teneke heykel çalışmalarından biri: ‘Sylvette.’ Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Petit Palais'deki teneke calismalardann

Picasso imzalı teneke heykel çalışması.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Tenekeyi katlayıp boyayarak desen, resim ve heykeli birleştiren Picasso’nun ‘sevimlilik’ duygusu veren heykellerinden oluşan bir bölümse 1966’da, Paris’in prestijli sarayı Petit Palais’de bu eserlerle açılan sergiye gönderme olarak, tamamen aynı düzenle hazırlanmış.

Kollari acik kadin-teneke heykel-Cannes-1961

Picasso’nun tenekeden hazırladığı ‘Kolları açık kadın’ heykeli. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Kollari acik kadin heykelinin on calismalari

‘Kolları açık kadın’ heykelinin kağıtla hazırlık çalışmaları..

Picasso teneke eserleri için, “Önce kağıdı katlayarak başlıyorum işe, sonra kesip tekrar katlıyorum, bu kez yaptığımı daha sağlam bir madde olan tenekeye uyarlıyorum” diyor bir konuşmasında. Eserlerin kağıttan tenekeye geçiş aşamalarının çeşitli örneklerle gösterildiği sergideki ‘Çocuklu kadın’ ile ‘Şapkalı kadın’ bu tekniğe iyi birer örnek.

Sapkali kadin-2 farkli versiyon

‘Şapkalı kadın’ın boyalı ve boyasız iki versiyonu. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Böylesine büyük bir ressamın heykel yaparken esinlendiği sanatçılar olup olmadığını soruyor bir gazeteci.. “Picasso’nun başlangıçta yaptığı bazı eserlerde (Türkiye’de çoğu zaman ‘Düşünen adam’ heykeliyle bilinen) Rodin’in, ahşap üzerine yaptığı heykellerde ise Gauguin’in etkisi tartışılmaz” diyor Virginie Perdrisot.

Baş (ahsaptan)-Paris-1907

‘Baş’, ahşap çalışma, 1907, Paris.

Sonra da ekliyor: “Bununla birlikte kübizmden itibaren yepyeni sanat kategorileri yaratan, kolajları, rölyef tablolarıyla resimle heykel arası eserler veren, kendi çağdaşlarını besleyen bu büyük ustanın girişimi öylesine yenilikçi ki, diğer sanatçıların doğrudan etkisini söylemek zor üzerinde.”
Rodin demişken.. Picasso hiç mermer heykeller yapmış mı? “Hayır. Picasso’da özel bir ‘hız’ zevki vardı, her şeyin çabucak olmasını isterdi. Mermer ise zahmetli bir işti. Zaten sanatçı bazı konuşmalarında söylüyor, ‘Nasıl olur da insan mermer kütlesinden bir figür hayal edebilir!’ diye..”

Akdeniz kiyisinda topladigi taslar uzerine yaptigi calismalardan biri

Akdeniz kıyısından topladığı taşlar üzerine yaptığı çalışmalardan biri.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Kimi zaman çakıl taşlarının üzerine çizdiği çizgilerle, boyadığı desenlerle; kimi zaman kağıt parçalarında açtığı sigara yanıklarıyla; kimi zamansa alçıyı, seramiği, hasırı bir araya getirerek ortaya çıkardığı birbirinden ilginç ‘heykellere’ imza atan Picasso gibi sıradışı bir sanatçının ‘herkesin gittiği yoldan gitmesi’ beklenemezdi zaten; değil mi?

Daha önce de İstanbul’da yapmıştı!

Çeşitli konferanslar ve atölyelerle derinlemesine işlenecek ‘Picasso. Heykeller’ sergisinin ilginç etkinliklerinden biri, ‘Bir Gün – Bir Gece’ performansı olacak muhakkak. 24-25 Mart tarihlerinde, 24 saat sürecek performansta Jean-Christophe Norman Picasso Müzesi’nde bir gece ve bir gündüz kesintisiz yürüyecek. Sanatçı aynı performansı daha önce İstanbul, New York ve Tokyo’da gerçekleştirmişti.

Sergiden diğer örnekler:

Deli-Paris-1905

‘Deli’, Paris, 1905. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

 

Disi maymun ve yavrusu-baslarini oyuncak arabadan yapmis

‘Dişi maymun ve yavrusu’ çalışmasında hayvan başı için oyuncak araba kullanmış sanatçı. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Kucuk olcekli calismalarindan

Picasso’nun küçük ölçekli çalışmalarından örnekler.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Malikane girisinde sergi afisi

Paris Salé Malikanesi’nin girişinden.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Comments are closed.